De politieke les van het coronavirus

Foto: Flavio Spugna

Het coronavirus vraagt de aandacht van ons allemaal. Niet in de laatste plaats door de persoonlijke maatregelen die van een ieder van ons gevraagd worden. De focus van burgers, politici en hulpverleners ligt daarmee (terecht) op de bestrijding van het virus. Dat heeft nu prioriteit. Maar naast de bestrijding, kan het interessant zijn om voorzichtig vooruit te kijken. Welke lessen kunnen er getrokken worden uit het coronavirus? Vandaag kijken we naar het belangrijkste politieke inzicht dat ons moet gaan verrijken. Morgen werpen we een blik op de economische ideeën die deze crisis onze samenleving kan gaan brengen.

Het was hoogleraar Rob de Wijk die met zijn (wekelijkse) column in Trouw (20 maart 2020) opzien baarde, en voor de nodige commotie zorgde. In zijn column betoogt hij dat Wilders en Baudet zorgen voor paniek, en politieke eenheid om zeep helpen. Ze zouden alleen gericht zijn op politiek gewin, in plaats van het landsbelang voorop te stellen. Door de opstelling van deze twee politiek leiders, komt een effectieve aanpak van de crisis in gevaar, volgens De Wijk. Er is nog meer kritiek op Wilders en Baudet. Ook het onwel worden van voormalig coronaminister Bruno Bruins (Medische Zorg & Sport) werd door velen in de schoenen geschoven van Baudet en Wilders, vanwege hun ‘’onredelijke aanvallen’’. Progressief Nederland heeft haar zondebokken in deze crisis alvast gevonden, zo blijkt.

Maar is dit terecht? Je zou absoluut kunnen redetwisten over de toon die beide heren aanslaan in het debat. Zo was het Wilders die in het Kamerdebat betoogde dat Rutte ‘’onnodig met mensenlevens speelt’’. Maar de suggestie dat het Wilders en Baudet alleen te doen is om politiek gewin, is abject. Naast dat het inherent is aan politiek om te zoeken naar gewin, deden PVV en FvD concrete voorstellen. Bij het laatste Kamerdebat werden er zelfs moties van de PVV aangenomen, die bijvoorbeeld gingen over beschermingsmiddelen voor zorgmedewerkers. Deze voorstellen en moties worden niet ingediend voor politiek gewin ten opzichte van de coalitie, maar om het landsbelang te zoeken vanuit eigen overtuiging. Het zou het inhoudelijk debat verder helpen wanneer een ieder dit ruiterlijk zou erkennen. Het loont immers niet om vanuit morele superioriteit bepaalde oprechte opvattingen weg te zetten als politiek opportunisme.

Patriottistische politici

Een ander veelgehoord kritiekpunt op de twee patriottistische politici, is dat ze te wantrouwend zijn naar de regering en instituties als het RIVM. Wilders en Baudet zouden minder moeten (be)vragen en meer moeten volgen, zo suggereert ook Van Wijk. Dit is echter een gevaarlijk pad om te bewandelen. Wanneer het in parlementaire gremia als ongewenst wordt gezien om wantrouwend te zijn naar de huidige aanpak, komt daarmee de democratische legitimiteit van het beleid onder druk te staan. Juist in crisistijden als deze, waarbij niemand de waarheid in pacht heeft, zo erkent ook Rob Jetten, is het van essentieel belang dat het kabinet van tevoren de gekozen aanpak verdedigt tegenover het parlement. In dit cruciale onderdeel van de democratie kunnen dan alternatieve wetenschappelijke inzichten worden ingebracht. Daarnaast is er in het debat ruimte om de vragen te stellen die ook leven onder een groot deel van de bevolking. Deze vragen kunnen dan ook door het kabinet worden weggenomen, wat juist kan zorgen voor de eenheid die Rob de Wijk graag wil bereiken.

In crisistijden als deze, is eenheid absoluut van belang. Maar deze eenheid wordt niet gecreëerd door politici (van PVV en FvD) weg te zetten als politiek opportunisten en kritiek uit de weg te gaan. Ondanks dat het kabinet de ruimte moet krijgen om het beleid uit te voeren, mag het parlementaire debat over het coronavirus absoluut niet in een ‘lockdown’ terecht komen. Het moet juist floreren, met focus op feiten en oplossingen.

Tom de Nooijer en Jorik Schraa

1 REACTIE

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here