Dagboek Europa

9 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

De Europese eenheid kreeg vandaag opnieuw een tik door de ruzie tussen Italië en Spanje over de nasleep van de migratiecrisis in Ceuta. Italië hield vast aan tijdelijke grenscontroles voor reizigers uit Spanje, terwijl Madrid daarop reageerde met controles voor Italianen. Daarmee kreeg een crisis die buiten het Schengengebied begon toch gevolgen binnen het vrije-reisgebied. De kwestie is voor u ongemakkelijk: juist nu de nieuwe Europese migratieafspraken hun eerste grote test ondergaan, dreigt nationaal grensbeleid de onderlinge solidariteit te overschaduwen.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat Londen de banden met de EU verder wil aanhalen. Een nieuwe Britse minister zei dat het Verenigd Koninkrijk ambitieuzer wil worden in de samenwerking met Europa, onder meer rond diensten, visa en erkenning van kwalificaties. Voor de Commissie biedt dat kansen, maar ook een ingewikkelde onderhandeling over de grenzen van de relatie.

8 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

Vandaag kwam vanuit Belgrado een ontwikkeling die voor de Europese geopolitiek interessant is. De Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy sprak tijdens zijn bezoek aan Servië met premier Đuro Macut over transport, infrastructuur, energie en humanitaire steun. Ook de relatie met de Europese Unie stond centraal. Servië probeert ondertussen zijn traditionele relatie met Rusland te combineren met het EU-lidmaatschapsperspectief.

Dat maakt Belgrado voor Brussel steeds belangrijker. Als Oekraïne en Servië dichter naar elkaar toe bewegen, kan dat de Europese toenadering tot de Westelijke Balkan én de Oekraïense integratie versterken. Tegelijk blijft de vraag hoe ver Servië bereid is mee te gaan met het Europese beleid tegenover Rusland. Voor u ligt daar een lastige combinatie van uitbreiding, geopolitiek en geloofwaardigheid: Europa kan moeilijk vragen om strategische keuzes van kandidaat-lidstaten zonder zelf duidelijk te maken wat het toekomstige Europese perspectief inhoudt.

7 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

De Raad van de EU zette vandaag een nieuwe stap in de druk op Rusland. Vijf personen die volgens de EU de Russische militair-industriële complex ondersteunen, werden toegevoegd aan de sanctielijsten. Het besluit volgt kort na het 21e sanctiepakket, waarmee Brussel eerder al energie, financiële diensten en crypto harder wilde treffen.

Voor u is dit meer dan een administratieve sanctiemaatregel. U probeert Europa duidelijk te positioneren als een geopolitieke speler die Rusland economisch en militair wil blijven tegenwerken. Tegelijk liet u deze week opnieuw weten dat Europese en Amerikaanse sancties elkaar moeten versterken. U verwelkomde daarom de Amerikaanse Graham-wetgeving en pleitte voor het afsluiten van alle belangrijke inkomstenbronnen van Rusland, van oligarchen en energie-export tot de zogenoemde schaduwvloot.

De uitdaging wordt daarmee steeds duidelijker: Europese eensgezindheid behouden, terwijl de druk op Rusland verder wordt opgevoerd.

6 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

De migratiecrisis in Ceuta bleef vandaag doorwerken in Brussel. De voorzitter van Ceuta waarschuwde Europese volksvertegenwoordigers dat duizenden mensen nog in de enclave verbleven en dat inwoners zich angstig en onveilig voelden. EU-migratiecommissaris Magnus Brunner erkende ondertussen dat de gebeurtenissen de Europese politiek diep hebben geschokt.

Dat raakt rechtstreeks aan uw positie. De Europese migratie- en asielafspraken zijn pas sinds juni volledig van toepassing en deze crisis is daarmee een eerste grote stresstest. De Commissie benadrukt dat de buitengrenzen beter bewaakt moeten worden, maar tegelijkertijd moet Europa voorkomen dat iedere lidstaat opnieuw zijn eigen antwoord kiest.

Daar komt een tweede veiligheidsvraag bij. Litouwen waarschuwde voor mogelijke Russische ‘false flag’-provocaties in de Baltische regio, terwijl in Duitsland opnieuw aandacht ontstond voor een drone-incident rond Oekraïense militaire transporten. Migratie, hybride dreiging en oorlog lopen zo steeds meer door elkaar. Voor de Commissie betekent dat een groeiende verwachting dat Europa niet alleen regels maakt, maar ook daadwerkelijk veiligheid kan organiseren.

5 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

Vandaag maakte de Europese Commissie bekend dat €1,4 miljard aan opbrengsten uit bevroren Russische tegoeden beschikbaar wordt gesteld voor Oekraïne. Het gaat om rente die is ontstaan over Russische centrale-banktegoeden die sinds de invasie door de EU zijn geïmmobiliseerd. U koppelde het geld rechtstreeks aan de Russische verantwoordelijkheid voor de verwoestingen in Oekraïne.

Politiek is dit belangrijk. De EU probeert hiermee Oekraïne financieel te blijven steunen zonder simpelweg opnieuw dezelfde hoeveelheid geld uit de nationale begrotingen te halen. Tegelijk ligt het gebruik van Russische staatsactiva juridisch en politiek uiterst gevoelig. Het verschil tussen rente-opbrengsten gebruiken en het onderliggende kapitaal daadwerkelijk confisqueren blijft groot.

Op dezelfde dag werd Europa bovendien geconfronteerd met een veiligheidsincident op de luchthaven van Leipzig/Halle, waar een drone met explosieven werd aangetroffen in de buurt van Oekraïense vrachtvliegtuigen. Duitse autoriteiten onderzochten de zaak als een ernstige veiligheidsdreiging.

Voor u komt daarmee alles samen: steun aan Oekraïne, Europese veiligheid en de vraag hoeveel risico Europa bereid is te nemen om Rusland te bestrijden.

4 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

De Europese ministers van Binnenlandse Zaken kwamen vandaag bijeen vanwege de crisis in Ceuta. Spanje meldde dat ongeveer 70.000 van de naar schatting 72.000 mensen die de enclave waren binnengekomen inmiddels naar Marokko waren teruggekeerd. Tegelijk kregen de ministers te horen dat minstens 75 mensen tijdens de massale grensoversteek waren omgekomen.

Opvallend was dat de lidstaten Spanje vandaag publiekelijk veel meer steunden dan in de eerste dagen van de crisis. Toch bleven de politieke verschillen groot. Italië hield vast aan zijn tijdelijke grenscontroles met Spanje en stelde bovendien voor om het Europese beleid richting externe opvanglocaties verder uit te breiden.

Voor u is dit een vroege test van het nieuwe Europese migratiepact. De bedoeling daarvan is juist dat lidstaten controle en solidariteit combineren. Ceuta laat echter zien hoe snel nationale belangen het Europese antwoord kunnen domineren. Uw oproep om de buitengrenzen te versterken en tegelijkertijd met Marokko samen te werken, wordt daarmee niet alleen een migratiebeleid, maar ook een test van de politieke samenhang van de Unie.

3 augustus 2026

Liebe Frau Von der Leyen

De migratiecrisis in Ceuta werd vandaag een rechtstreeks Europees dossier. Na de massale toestroom vanuit Marokko stelde u voor de Europese buitengrenzen verder te versterken en Marokko meer financiële en technische steun te geven bij grensbewaking. Volgens Reuters waren ongeveer 50.000 mensen de Spaanse enclave binnengekomen.

Uw boodschap was duidelijk: Marokko is een strategische partner bij het tegengaan van mensensmokkel en irreguliere migratie. Tegelijk is juist die afhankelijkheid politiek riskant. Wanneer Europa voor zijn grenscontrole sterk leunt op landen buiten de EU, krijgen die landen ook invloed op de Europese binnenlandse politiek.

De crisis is bovendien de eerste grote test van het nieuwe Europese Migratiepact, dat pas in juni volledig van kracht werd. Als lidstaten verschillend reageren kan het vertrouwen in het Europese systeem snel afnemen.

Voor u begint de week dus meteen met een van de lastigste dossiers van uw tweede termijn: aantonen dat ‘Europese solidariteit’ ook werkt wanneer de druk daadwerkelijk oploopt.