Komkommernieuws: Puinhoop in de GGZ
Meer dan de helft van de volwassenen die wachten op geestelijke gezondheidszorg, wacht langer dan de maximaal aanvaardbare termijn van veertien weken. Dat schrijft minister van Volksgezondheid Sophie Hermans aan de Tweede Kamer.
De cijfers laten zien hoe hardnekkig de problemen met de toegankelijkheid van de ggz zijn. De vraag naar geestelijke gezondheidszorg is groter dan het beschikbare aanbod.
Wachtlijsten zijn overvol
De minister schrijft daarover: "De vraag naar geestelijke gezondheidszorg is groter dan het aanbod en meer dan de helft van de volwassenen wacht langer dan de afgesproken maximaal aanvaardbare wachttijd van 14 weken (Treeknorm).”
Het kabinet wil de wachtlijsten terugdringen, maar kiest daarbij niet simpelweg voor uitbreiding van de specialistische ggz. Een belangrijk onderdeel van de nieuwe aanpak is juist het scherper afbakenen van welke zorg onder de aanspraak valt.
„Passende zorg” moet de norm worden. Zorg die niet passend is, moet worden afgebouwd. Het kabinet wil medicalisering en overbehandeling tegengaan en de schaarse ggz-capaciteit vooral inzetten voor mensen met problematiek die niet op een andere manier kan worden aangepakt.
Waar krijgen mensen hun zorg?
Daarmee ontstaat een lastige beleidsvraag. Als de vraag naar ggz al groter is dan het aanbod, kan het aanscherpen van de toegang betekenen dat sommige mensen niet of niet meer in de specialistische ggz terechtkunnen. De vraag is dan welke alternatieven beschikbaar zijn.
Het kabinet probeert tegelijkertijd een ander probleem aan te pakken: patiënten die tussen instellingen blijven hangen omdat hun problematiek niet precies past bij het aanbod van een zorgaanbieder.
Zorgverzekeraars nemen het afschaffen van zogenoemde exclusiecriteria mee in hun inkoopbeleid. Daarmee moeten aanbieders minder gemakkelijk patiënten kunnen weigeren omdat hun problematiek niet binnen een bepaalde categorie valt.
Ook wordt meer ingezet op groepsbehandeling. Volgens de brief kan groepsbehandeling in veel gevallen even effectief zijn als individuele behandeling en tegelijkertijd goedkoper zijn. Daarmee moet capaciteit worden vrijgespeeld zonder dat de kwaliteit van zorg achteruitgaat.
Oplossing laat op zich wachten
Voor patiënten met de zwaarste problematiek werkt het kabinet aan nieuwe bekostiging voor High & Intensive Care en Intensive Home Treatment. Het kabinet koerst daarbij op budgetbekostiging vanaf 2028.
Daarnaast wordt gewerkt aan betere zorgbemiddeling. Sinds april kunnen verzekerden die langer dan de Treeknorm wachten toestemming geven aan hun zorgverzekeraar om actief naar een andere aanbieder te zoeken.
De cijfers uit de Kamerbrief maken duidelijk dat één maatregel het probleem niet zal oplossen. De overheid probeert tegelijk de instroom te beïnvloeden, de doorstroming te verbeteren, behandelvormen te veranderen en de beschikbare capaciteit anders te verdelen.