Komkommernieuws: Huurmarkt voor happy few

De Nederlandse huurmarkt wordt steeds moeilijker toegankelijk. Het aanbod is sterk afgenomen en de prijzen zijn fors gestegen. Het kabinet erkent dat de ontwikkeling zorgelijk is, maar wijst er tegelijkertijd op dat niet iedere stijging van de huurprijs rechtstreeks door het huidige huurbeleid kan worden verklaard.

Dat blijkt uit de antwoorden die het kabinet vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd naar aanleiding van vragen over de ontwikkeling van de huurmarkt. De vragen waren gesteld naar aanleiding van berichtgeving over sterk gestegen vierkantemeterprijzen en een drastische daling van het aanbod.

De timing is opvallend. In eerdere beleidsstukken heeft het kabinet al erkend dat Nederland kampt met een tekort aan huurwoningen en dat bepaalde vormen van huurregulering onbedoeld het aanbod kunnen verkleinen. De nieuwe antwoorden laten zien dat het probleem daarmee niet verdwenen is.

Minder aanbod, hogere prijzen

Voor mensen die al een woning hebben, kan huurregulering bescherming bieden tegen grote prijsstijgingen. Voor woningzoekenden ligt dat anders. Zij krijgen te maken met een markt waarin steeds minder woningen beschikbaar zijn.

Dat verschil vormt een van de lastigste problemen van het Nederlandse huurbeleid. Het kabinet heeft eerder erkend dat huurbeleid de schaarste soms zelf kan versterken, bijvoorbeeld wanneer verhuurders woningen verkopen omdat verhuren financieel minder aantrekkelijk wordt.

De recente Kamervragen gaan precies over die ontwikkeling: de huurmarkt zou steeds meer een markt worden voor mensen die zich de hogere prijzen kunnen veroorloven, terwijl het aanbod afneemt. De Tweede Kamer ontving de antwoorden vanochtend.

Het kabinet staat daarmee voor een lastige balans. Het wil huren betaalbaar houden, maar moet tegelijk voorkomen dat particuliere verhuurders massaal uit de markt verdwijnen.

Dat spanningsveld wordt extra relevant omdat juist het middensegment voor veel woningzoekenden belangrijk is. Wie te veel verdient voor sociale huur, maar onvoldoende financiële ruimte heeft om te kopen, is aangewezen op een particuliere of gereguleerde middenhuurwoning.

Wanneer die woningen verdwijnen, blijft voor deze groep weinig over.

De eerdere kabinetsanalyse beschreef dat probleem als een tegenstelling tussen mensen die al een woning hebben en woningzoekenden. Die eersten profiteren van bescherming; de laatsten krijgen vooral te maken met schaarste.

Kabinet moet aanbod weer aantrekkelijk maken

De vraag is daarom niet alleen hoe hoog de huur mag zijn, maar ook hoeveel woningen er uiteindelijk overblijven.

Het kabinet heeft eerder verschillende maatregelen aangekondigd om de investeringsruimte van verhuurders en woningcorporaties te verbeteren. Zo wordt de positie van woningcorporaties versterkt en wordt opnieuw gekeken naar de mogelijkheden voor tijdelijke huurcontracten.

De antwoorden van vandaag moeten tegen die bredere achtergrond worden gelezen. Een dalend aanbod is niet alleen een marktprobleem, maar ook een probleem voor het overheidsbeleid: iedere woning die uit de verhuur verdwijnt, vergroot de concurrentie om de woningen die overblijven.

Daarmee ontstaat een ongemakkelijke paradox. Het beschermen van huurders kan noodzakelijk zijn, maar als de bescherming ertoe leidt dat verhuurders woningen verkopen of minder investeren, wordt het voor nieuwe huurders juist moeilijker om überhaupt een woning te vinden.